پنجابی نظم ( حال ساڈے پنڈ دا ) ارشاد سندھو

 

,,,حال ساڈے پِنڈ دا,,, 

پُچھ نہ توں ساڈے کولوں  

حال ساڈے پِنڈ دا 

گُھلیاں نیں کِنج دیاں واواں خورے بیلیا

بُھل گیا جھونے دیاں مُنجراں نوں بولنا

مکی دیاں چھلیاں نے زُلفاں نہیں چھنڈیاں 

چرھی تے کمادڑے دے ساہ سُکے ہوئے نیں 

توریے دے پُھلاں نوں کوئی چھیڑ کے نہیں لگھیا

گایا نہیں اے گیت کوئی باجرے دے سِٹیاں

 وِچو وِچ سرہوں تے کپاہواں نیں اُداسیاں 

کنکاں وی آہبواں تے آ کے نہیں ہسیاں 

نہ کِسے پُچھیاں تے نہ کِسے دسّیاں

پُچھ نہ توں ساڈے کولوں 

حال ساڈے پِنڈ دا

چڑھیاں نیں کِنج دیاں دُھپاں خورے بیلیا

بوڑھ دیاں پَتراں چوں رنگ کِر گئے نیں 

بیریاں دے سِراں اُتے رہیاں نہیں نیں چُنّیاں 

انب تے لسوڑھیاں دے گھراں وچ وین نیں 

توتاں دیاں ٹہنیاں نوں لڑ گئے  نیں ناگڑے 

پِپلاں تے گولھاں دا وی حال کوئی نہیں دِسدا

کِکراں نوں پُھلاں دیاں کھا گئیاں فِکراں 

ٹالھیاں تے اج نیں دھریکاں  جِویں سڑیاں

نہ کِسے لکھیاں تے نہ کسے پڑھیاں

پُجھ نہ توں ساڈے کولوں حال ساڈے پِنڈا دا

پِھریاں نیں کنج دیاں رُتاں خورے بیلیا

سانجھاں دے سریر اُتے شور چل گئے نیں

آ گیا مروتاں دی اکھ وچ موتیا

ورہوں دے وراگ دیاں بانہواں نیل و نیل نیں 

سِک تے اُڈیک دیاں بُھل گئیاں صورتاں 

موہ تے محبتاں دے دِن لنگھ گئے نیں

نیڑ تے نڑپیاں نوں پئے گئی اے سُسری 

وکھ وکھ ڈیہندیاں نیں رل کے جو اُنیاں

نہ کسے کیتیاں تے نہ کسے سُنیاں

پُچھ نہ توں ساڈے کولوں

حال ساڈے پِنڈ دا

مچیا اے کنج دا انھیر خورے بیلیا

کندھ تے بنیریاں دا نِیّاں نال ویر اے 

ویڑھیاں نوں ویڑھیاں دے سُکھ نہیں نیں پُچدے

کیسری دیہاڑیاں نوں بوہے پئے نیں سِکدے 

باریاں دے ہیٹھ سوہے بدلاں دے کین نیں 

گلیاں چہ پِھر دے نیں ساڑ پُھوک نچدے

موڑاں اُتے بہ گئے نیں تہمتاں دے ٹولڑے

ہر پاسے اُلّو تے بڈاویاں دا راج اے

سندھو ایتھے پیر پیر پئیاں نیں اوہ انھیاں 

نہ کسے ویکھیاں تے نہ کِسے منّیاں

ارشاد سندھو

غزل ( موہنپریت سنگھ پتر)

 ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਉੱਘੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸ਼ਾਇਰ ਮੋਹਣਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਪੱਤੜ ਹੁਰਾਂ  ਦੀ ਇਕ ਨਜ਼ਮ: 

ਮੈਂ  ਮੈਂ  ਦੀ  ਰਟ  ਲਾ  ਕੇ  ਬੰਦਾ।

ਫਸਦਾ ਅਹੰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਬੰਦਾ।

1

میں میں دی رٹ لا کے بندہ

پھسدا  اہں  وِچّ   آ کے  بندہ

ਮਹਿਲਾਂ ਵੱਲ  ਹੁਣ ਝਾਕੇ ਟੇਢਾ ,

ਆਪਣੀ  ਕੁੱਲੀ ਢਾਹ ਕੇ ਬੰਦਾ।

محلاں ولّ ہُن جھاکے ٹیڈھا

آپنی  کُلّی  ڈھاہ   کے   بندہ

ਦਾਤੇ  ਦਾ ਨਾ  ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰੇ, 

ਰਹਿੰਦਾ  ਭੁੱਖਾ  ਖਾ  ਕੇ  ਬੰਦਾ।

./p>

داتے  دا نہ شُکر   گزارے

رہندا بھکھا کھا کے بندہ

ਮੈਲ਼ ਨਾ ਛੱਡੇ  ਤਨ ਦੀ ਮਿੱਟੀ, 

ਫਿਰਦਾ  ਰੋਜ਼   ਨਹਾ ਕੇ ਬੰਦਾ।

میل نہ چھڈے تن دی مِٹّی

پِھردا   روز   نہا  کے  بندہ

ਉੱਡਦੇ  ਪੰਛੀ  ਕੋਸ  ਰਿਹਾ ਏ,

ਆਪਣੇ   ਖੰਭ ਕਟਾ  ਕੇ ਬੰਦਾ। 

اڈدے پنچھی کوس رہا اے

آپنے   کھنبھ   کٹا کے  بندہ

ਬੜੀ  ਦੁਚਿੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਅੰਦਰ,

ਆਪੇ ਲਿਖਦਾ ਢਾਹ  ਕੇ  ਬੰਦਾ।

3./p>

بڑی   دُچتّی  رہندی   اندر

آپے  لِکھدا  ڈھاہ  کے  بندہ

ਫੂਕਾਂ  ਮਾਰ  ਬੁਝਾਉਣੀ ਚਾਹੇ,

ਤੇਲ  ਅੱਗ  ਤੇ  ਪਾ  ਕੇ ਬੰਦਾ।

پھوکاں مار بجھاؤنی چاہے

تیل  اگّ   تے   پا  کے   بندہ

ਵਿੱਚ ਥਲਾਂ  ਦੇ  ਸੱਚਾ ਬਣਦਾ,

ਪਾਣੀ   ਪਾਣੀ   ਗਾ ਕੇ  ਬੰਦਾ।

وِچّ  تھلاں  دے  سچّا  بندا

پانی   پانی  گا   کے   بندہ

ਮਨ ਦੀ  ਵੇਦਨ  ਸਮਝੇ ਕਿੱਥੋਂ,

ਬਾਹਰੋਂ  ਸ਼ੋਰ  ਮਚਾ  ਕੇ  ਬੰਦਾ।

من دی ویدن سمجھے کتھوں

باہروں   شور   مچا  کے  بندہ

ਕਰ  ਕੇ  ਅੱਖਾਂ  ਬੰਦ  ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ,

ਪੱਥਰਾਂ  ਅੱਗੇ  ਜਾ  ਕੇ   ਬੰਦਾ।

کر کے اکّھاں بند  کھڑھا ہے

پتھراں  اگے  جا   کے  بندہ 

ਮੋਹਣਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਪੱਤੜ 

موہنپریت سنگھ پتّڑ

4./p>

atOptions = { 'key' : 'd6d808f802986432eeb09e5bb8dba390', 'format' : 'iframe', 'height' : 250, 'width' : 300, 'params' : {} };

="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhZfpbUWFQ2ni_r1GYAbxNS11fcxK2uuXpYpMaFsYjLzakXg3d2jnWSEfY6DGsEALXpn53VcTxNVCLjkEu6JD2QwoxgS5Gh3DXU73YfPvsEZkj5u-62WrMoG5l-Rk-3GOxOUFb9wB_teRLjAkKFaN46KVSjUVBxujRr7mcd_d_s0STgIXOJLp_NBnakOTsd/s320/1000397987.jpg" width="240" />

قائد دا پاکستان تے ساڈیاں زمہ داریاں (عمران سحر )

 

قائد دا پاکستان تے ساڈیاں ذمہ داریاں

​تحریر: (عمران سحر)

​برصغیر دی تریخ وچ 25 دسمبر 1876 دا سورج اک ایسی خوشخبری لے کے چڑیا جیہنے رہندی دنیا تیکر مظلوم مسلماناں دی تقدیر بدل دینی سی۔ کراچی دے وزیر مینشن وچ پیدا ہون والا اوہ بال، جیہنوں دنیا اج قائدِ اعظم محمد علی جناح دے ناں نال جاندی اے، صرف اک انسان نہیں بلکہ اک مکمل تحریک دا ناں سی۔ اوہناں دی بصیرت، سچائی تے بے باک قیادت نے ناممکن نوں ممکن کر وکھایا۔

​قائدِ اعظم دی شخصیت دا سب توں وڈا وصف اوہناں دی اصول پسندی سی۔ اوہ صرف گلاں دے غازی نہیں سن بلکہ عملی نمونہ سن۔ اک وار قائد اعظم اپنی سرکاری گڈی وچ جا رہے سن، رستے وچ ریلوے پھاٹک بند سی۔ اوہناں دے عملے نے کہیا کہ "سر! تسی گورنر جنرل او، جے اسیں پھاٹک والے نوں کہیے تے اوہ رستہ صاف کر دیوے گا۔" قائد نے وڈے تحمل نال تاریخی جواب دتا: "جے میں ای قانون توڑاں گا تے فیر دوجیاں توں قانون دی پابندی دی امید کون رکھے گا؟" اوہناں نے تپدی دھپ وچ انتظار کیتا پر قانون نہیں توڑیا۔

​پاکستان بنن توں بعد، جدوں ملک دے مالی حالات بہت کمزور سن، قائد اعظم نے کفایت شعاری دی بہترین مثالاں قائم کیتیاں۔ اک میٹنگ وچ جدوں ممبراں لئی سرکاری خرچے تے چاء تے بسکٹ پیش کیتے گئے، تے قائد نے سختی نال منع کر دتا۔ اوہناں دا موقف سی کہ غریب عوام دے ٹیکس دا پیسہ سرکاری ضیافتاں تے خرچ نہیں ہونا چاہیدا۔ اوہ قومی خزانے نوں قوم دی امانت سمجھدے سن۔

​قائد نے سانوں تن سنہری اصول دتے: ایمان، اتحاد تے نظم و ضبط۔ اوہ خود وقت دے اینے پکے سن کہ لوک اپنیاں گھڑیاں اوہناں نوں ویکھ کے سیٹ کردے سن۔ اوہناں دا مننا سی کہ جیہڑی قوم وقت دی قدر نہیں کردی، وقت اوہدی قدر نہیں کردا۔ اج دے دور وچ جے اسیں اپنے ملک دے حالات ول نظر ماریئے تے ایہہ تنے چیزاں مفقود نظر آؤندیاں نیں۔ فرقہ واریت تے قانون شکنی ساڈی جڑاں کھوکھلیاں کر رہی اے۔

​اج جے اسیں اپنے پڑوسی ملک وچ مسلماناں دی حالتِ زار ویکھیے، تے قائدِ اعظم دی بصیرت دی داد دینی پیندی اے۔ اوہناں نے بہت پہلاں بھانپ لیا سی کہ اک ایسے معاشرے وچ جتھے مسلماناں دی پہچان خطرے وچ ہووے، اوتھے اک وکھری ریاست توں بغیر گزارا ممکن نہیں۔ اوہناں نے علی گڑھ دے طلباء نوں مخاطب کر کے کہیا سی کہ "پاکستان دی چابی تہاڈے ہتھ وچ اے"، کیونکہ اوہ نوجواناں نوں ای اصل معمار سمجھدے سن۔

​قائدِ اعظم نے اپنی ڈگدی صحت دی پرواہ کیتے بغیر صرف اس لئی دن رات محنت کیتی تاں جے سانوں اک ازاد گھر مل سکے۔ 25 دسمبر صرف کیک کٹن یا چھٹی منان دا دن نہیں، بلکہ ایہ عہد کرن دا دن اے کہ اسیں اپنی ذاتی غرض نوں پچھے چھڈ کے ملک دی بہتری لئی کم کراں گے۔ پاکستان دی بقا قائدِ اعظم دے افکار دی بقا وچ اے۔ آؤ اج دے دن ایہ عہد کریئے کہ اسیں ایمانداری، محنت تے حب الوطنی نال پاکستان نوں قائد دے خواباں دی تعبیر بناواں گے۔

​قائدِ اعظم زندہ باد، پاکستان پائندہ باد!

<

عمران سحر دیاں کجھ بولیاں

بولیاں ویرے بھابھو توں گھڑایاں چوری میں ڈنڈیاں نوں پھراں سانبھدی ۔۔ ٹر جاناں ایں میں دیس بیگانے نی مائے مینوں لے دے گجرے ۔۔ ویرا لک لک نیر وھاوے تے بوھے اتے ڈھول وجدے ۔۔ مینوں دلوں ناں وساریں ویرا توں عیداں مینوں رھویں گھلدا ۔۔ میرا دکھ ناں سنیجے تینوں توں صدا سکھی رھویں بابلا ڈولی چک لئی کہاراں میری تے ویہڑے پچھوں وین چک لئے ۔۔ عمران سحر۔۔

غزل ( عظیم قاضی )

تیرے بنا سبھی سے خفا خفا دل ہے تیرے خیال کو بھولا نہیں یہ کیا دل ہے بڑا کٹھن ہے محبتوں کی منزلوں کا سفر قدم قدم پہ میرے پہلو میں سوچتا دل ہے گزر نہ جائے کہیں انتظار کا موسم کہیں سے آ کہ تیری راہ دیکھتا دل ہے کسی سبب سے ستانے کا قرض ہے جن پر میرے خیال میں اک تو ہے دوسرا دل ہے میں کس طرح سے جیوں گا اداس دنیا میں بجھی ہوئی تمنا ہے بجھا ہوا دل ہے تیرے نثار یہ قاضی کی زندگی کا قرار اے میری جان ! تیری جان ہے تیرا دل ہے عظیم قاضی

پنجابی غزل ( تجمل کلیم )

میتھے وِس کے وی نیئں وِسیا اوہ تے دِس کے وی نئیں دِسیا کنڈے وانگر چُبھی جاندائے چھالا پِھس کے وی نئیں پِھسیا اوہ تے رب ای ہو سکدا اے جیہڑا دِس کے وی نئیں دِسیا ماڑا واں پر اینا وی نئیں ویکھو پِس کے وی نئیں پِسیا پھٹ کلیم لکویا ای تے لہو تے دِس کےوی نئیں دِسیا تجمل کلیم

پنجابی گیت ( لابھ سنگھ کھیوا )

ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਾਣਮੱਤੇ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਡਾਕਟਰ ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਖੀਵਾ ਹੁਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗੀਤ/ گیت .......

ਤੇਰੇ ਅਸ਼ਕ 'ਚ ਜੋ ਅਕਸ ਹੈ, 

ਪਛਾਣ  ਕਿਹੜਾ  ਸ਼ਖ਼ਸ  ਹੈ।

ਜ਼ਰਾ ਮੁੱਖ ਉਠਾਕੇ ਦੇਖ ਸਹੀ , 

ਮੇਰਾ  ਦੋਸਤੀ  ਦਾ  ਦਸਤ ਹੈ।

تیرے اشک  'چ   جو  اکس  ہے،

پچھان       کِہڑا    شخص   ہے۔

ذرا مُکھّ  اُٹھاکے دیکھ  صحیح،

میرا    دوستی    دا   دست  ہے۔ 

ਦੌੜਿਆ  ਦਿਸਹੱਦਿਆਂ ਤੱਕ, 

ਇੱਕ ਮੰਜ਼ਿਲੇ-ਮਕਸੂਦ ਲਈ।

ਉੱਡਿਆ  ਨੀਲੇ  ਅੰਬਰ ਤੱਕ,

ਇੱਕ ਜੁਗਨੂੰ ਦੇ ਵਜੂਦ ਲਈ।

ਉਹ  ਮੇਰੇ ਬੁੱਕ 'ਚ  ਆਵੇ ਨਾ , 

ਉੱਤੋਂ ਸੁਬਹ ਦੀ  ਚੜ੍ਹਤ ਹੈ.....

دَوڑیا        دِسحدّیاں        تکّ،

اِکّ        منزلِ  مقصود      لئی۔

اُڈیا      نیلے        امبر       تکّ،

اِکّ جُگنوں  دے    وجود    لئی۔

اوہ  میرے    بُکّ  'چ   آوے   نہ ،

اُتوں صُبح  دی چڑھت ہے........ 

ਮੇਰੇ ਬਾਗ਼ 'ਚ ਇੱਕ ਡਾਰ ਉੱਤਰੀ,

ਕੋਇਲਾਂ    ਅਤੇ     ਮਮੋਲਾਂ   ਦੀ।

ਇੱਕ  ਕਾਂ  ਲੱਗੇ  ਜਿਉਂ ਰੀਸ ਕਰੇ, 

ਉਨ੍ਹਾਂ   ਦੇ    ਮਿੱਠੇੜੇ   ਬੋਲਾਂ  ਦੀ।

ਇਹ  ਕਹਿੰਦੀ  ਉੱਥੋਂ  ਡਾਰ  ਉੱਡੀ,

'ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਸਿਆਹ ਵਸਤ ਹੈ?.....

میرے   باغ  'چ   اِکّ   ڈار  اُتری،

کوئلاں     اتے     ممولاں     دی۔

اکّ کاں لگّے جیوں ریس   کرے،

اُنھاں دے  مٹھیڑے   بولاں  دی۔

ایہ  کہِندی  اُتھوں    ڈار   اڈی،

'ایہ  کِہڑی   سیاہ   وسط   ہے؟....... 

ਰਹਿ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚ ਜਾਂ  ਧੌਲਰ 'ਚ, 

ਰੂਪ-ਰੰਗ ਦਾ ਕੂੜ ਖ਼ਿਆਲ ਲੈਕੇ।

ਤੂੰ   ਵੀ   ਸੁੰਦਰਾਂ  ਵਾਂਗ  ਦੌੜੇਂਗੀ, 

ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਥਾਲ ਲੈਕੇ।

ਸੂਰਜ   ਚੜ੍ਹਿਆ  ਜੋ  ਸਵੇਰੇ  ਸੀ,

ਹੁਣ ਦੇਖ ਹੁੰਦਾ ਅਸਤ ਹੈ........

رہِ محلاں 'چ   جاں   دھولر 'چ،

روپ-رنگ دا کُوڑ  خیال لَے کے۔

توں وی سُندراں وانگ دَوڑینگی،

موتیاں دا   بھریا  تھال لَے کے۔

سورج چڑھیا جو سویرے سی،

ہٰن دیکھ  ہُندا است  ہے........... 

ਜਦੋਂ  ਮਾਨਵ  ਆਇਆ  ਜੰਗਲ  'ਚੋਂ,

ਇਸ  ਬੰਦਸ਼ਾਂ  ਭਰੇ  ਮਾਹੌਲ   ਅੰਦਰ।

ਹੁਣ    ਹਿੰਸਾ -  ਸ਼ੈਤਾਨੀ    ਇੱਥੇ   ਵੀ, 

ਉਹ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਆਪਣਾ ਵੀ ਜੰਗਲ ।

ਇਹ   ਸਿਰਜੇ  ਸੱਭਿਅਕ  ਜੀਵਨ  ਦੇ, 

ਇਤਿਹਾਸ  ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ  ਹੈ.......

جدوں  مانو  آیا   جنگل  'چوں،

اِس بندشاں بھرے ماحول اندر۔

ہُن  ہنسا - شیطانی   اِتھے   وی،

اوہ  بُھلّ  گیا   آپنا   وی   جنگل ۔

ایہ سِرجے سَبھِیَک  جیون  دے،

اِتہاس دی  اِکّ  پرت  ہے.......... 

ਜਦੋਂ   ਇੱਕ   ਦੇ   ਇੱਕ  ਸੁਨੇਹੇ  'ਤੇ,

ਪੰਜ ਆ ਗਏ ਸੀਸ ਕਟਾਉਣ ਲਈ।

ਹੁਣ   ਪੰਜ   ਆਵਾਜ਼ਾਂ   ਮਾਰ   ਰਹੇ,

ਇੱਕ   ਨੂੰ   ਗੱਲ   ਸੁਣਾਉਣ  ਲਈ।

ਇਹ  ਅੱਜ  ਦੇ  ਯੁੱਗ  ਦਾ  ਸੱਚ  ਹੈ,

ਤੇ  ਵਕਤ  ਦੀ  ਗਸ਼ਤ   ਹੈ .........

جدوں  اِکّ دے  اِکّ  سنیہے  'تے،

پنج  آ گئے  سیس   کٹاؤن   لئی۔

ہُن    پنج    آوازاں     مار    رہے،

اِکّ    نوں    گلّ     سناؤن    لئی۔

ایہ   اجّ  دے  یگّ   دا   سچّ   ہے،

تے   وقت   دی    گشت   ہے ...... 

ਡਾ. ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਖੀਵਾ 

ਸੰਪਰਕ :9417178487

ڈا.لابھ سنگھ کھیوا

ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰ:ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਤ 

شاہ مُکھی لِپیآنتر: امرجیت سنگھ جیت